Click here to load reader

บทที่ 2 องค์ประกอบของพฤติกรรม · PDF file แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับการรับรู้ของกลุ่มเกสตัลท์

  • View
    6

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of บทที่ 2 องค์ประกอบของพฤติกรรม · PDF file...

  • GEPS 123 พฤติกรรมมนุษย์กับการพัฒนาตน

    บทท่ี 2 องค์ประกอบของพฤตกิรรม

    จากการที่ได้ท าความเข้าใจต้นก าเนิดของพฤติกรรมของมนุษย์ในเรื่องความรู้เบื้องต้นและ ปัจจัยพื้นฐานของพฤติกรรมของมนุษย์แล้วนั้น ยังต้องท าความเข้าใจถึงองค์ประกอบต่างๆทั้ง 8 องค์ประกอบ ดังตอไปนี้ ได้แก่ การรับรู้ การคิด สติปัญญา การจ า ความเชื่อ เจตคติ อารมณ์ และการเรียนรู้ เพ่ือจะได้เข้าใจ สาเหตุและกระบวนการเกิดของพฤติกรรมต่างๆของมนุษย์มากขึ้น ซึ่งองค์ประกอบต่างๆเหล่านี้เป็นพฤติกรรม ภายใน ที่มนุษย์ไม่สามารถสังเกตและมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าแต่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการแสดงออกของ มนุษย์ทั้งสิ้น ซึ่งจะได้กล่าวอย่างย่อๆ ดังต่อไปนี้

    1. การรับรู้ (Perception) การรับรู้ คือ การตีความหมายของสิ่งเร้าจากการสัมผัสด้วยประสาทสัมผัสทั้ง 5 กระบวนการรับรู้ มีรายละเอียดที่น่าสนใจ ดังนี้ 1.1 ความหมายการรับรู้

    การรับรู้ คือ กระบวนการที่เกิดขึ้นภายหลังจากที่สิ่งเร้ากระตุ้นการรู้สึกและถูกตีความเป็นสิ่งที่มี ความหมาย โดยใช้ความรู้ ประสบการณ์และความเข้าใจของบุคคล (Bernstein อ้างถึงใน สลักจิต ตรีรณ โอภาส : 2555) การรับรู้เป็นสิ่งที่ต้องเรียนรู้ (perception is learned) ดังนั้นถ้าขาดการเรียนรู้หรือ ประสบการณ์จะมีเพียงการรับสัมผัสเท่านั้น

    พฤติกรรมการรับรู้ เป็นกระบวนการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมที่ต่อเนื่องจากการรู้สึกสัมผัสรับรู้ เป็น กระบวนการแปลความหมายของสิ่งเร้าที่ผ่านเข้ามาในกระบวนการรู้สึก เมื่อเครื่องรับหรืออวัยวะรับสัมผัส สัมผัส สิ่งเร้า เราจะเกิดความรู้สึกแล้วส่งความรู้สึกนั้นไปตีความ หรือแปลความหมายกลายเป็นการรับรู้

    การรับรู้จะเกิดข้ึนได้ต้องประกอบด้วยกระบวนการที่ส าคัญ คือ 1. สิ่งเร้า ( Stimulus ) จะท าให้เกิด การรับรู้ เช่น สถานการณ์ เหตุการณ์ สิ่งแวดล้อม รอบกาย ที่

    เป็น คน สัตว์ และสิ่งของ 2. ประสาทสัมผัส ( Sense Organs ) ที่ท าให้เกิดความรู้สึกสัมผัส เช่น ตาดู หูฟัง จมูกได้ กลิ่น ลิ้นรู้

    รส และผิวหนังรู้ร้อนหนาว 3. ประสบการณ์ หรือความรู้เดิมที่เก่ียวข้องกับสิ่งเร้าที่เราสัมผัส 4. การแปลความหมายของสิ่งที่เราสัมผัส สิ่งที่เคยพบเห็นมาแล้วย่อมจะอยู่ในความทรงจ าของสมอง

    เมื่อบุคคลได้รับสิ่งเร้า สมองก็จะท าหน้าที่ทบทวนกับความรู้ที่มีอยู่เดิมว่า สิ่งเร้านั้นคืออะไรเมื่อมนุษย์เราถูกเร้า โดยสิ่งแวดล้อมก็จะเกิดความรู้สึกจากการสัมผัส (Sensation) โดยอาศัยอวัยวะสัมผัสทั้ง 5 คือ ตา ท าหน้าที่ดู คือ มองเห็น หูท าหน้าที่ฟังคือ ได้ยิน ลิ้นท าหน้าที่รู้รส จมูก ท าหน้าที่ดมคือ ได้กลิ่น ผิวหนังท าหน้าที่สัมผัสคือ รู้สึกได้อย่างถูกต้อง

  • GEPS 123 พฤติกรรมมนุษย์กับการพัฒนาตน

    การอธิบาย กระบวนการรับรู้

    ตัวอย่างเช่น ในฤดูหนาวคืนหนึ่ง อากาศหนาวเย็น (สิ่งเร้าภายนอก) ใบเตยรู้สึกหนาวขึ้นมาจับใจ (ความรู้สึก) ทันใดนั้นเกิดอาการขนลุกชัน (ความรู้สึก) จึงค่อยๆดึงผ้าห่ม ที่หลุดลงข้างเตียง (สมองแปล ความหมายและตัดสินใจ) มาคลุมตัวและนอนซุกตัวอยู่ภายใต้ผ้าห่มผืนนั้น (พฤติกรรม) จากตัวอย่างแสดงให้เห็นว่าพฤติกรรมการดึงผ้าห่มมาคลุมตัวและนอนซุกตัวอยู่ภายใต้ผ้าห่ม มีผลมาจาก การเกิดกระบวรการรับรู้จากสิ่งแรกนั่นคือ สิ่งเร้าภายนอกที่เรียกว่าอากาศ เมื่อร่างกายเราได้ สัมผัสกับสิ่งเร้าภายนอกจะเกิดกระบวนการรับรู้อย่างเป็นขั้นตอนดังตัวอย่างข้างต้น

    1.2 การจัดระบบการรับรู้ 1. การรับรู้รูปร่าง มีประเด็นที่ส าคัญ 3 ประเด็นเกี่ยวกับการรับรู้รูปร่างคือ เรื่องภาพ

    และพ้ืน เรื่องของการจัดระเบียบและการจ าแบบแผนได้ 1.1 ภาพและพื้น ความสัมพันธ์ระหว่างภาพและพ้ืน เมื่อทั้งสองสิ่งนี้อยู่ในอาณาเขต

    เดียวกัน ภาพคือสิ่งที่มีรูปร่างที่เด่นชัดปรากฎขึ้นมาจากเส้นขอบของอาณาเขต และพ้ืนก็คือส่วนที่เหลือ ทั้งหมดภายในอาณาเขต Edgar Rubin เป็นนักจิตวิทยาเกสตัลท์ ชาวเดนมาร์ค (1958) ได้สรุปความสัมพันธ์ ระหว่างภาพและพ้ืนไว้ ดังนี้

    1. ภาพนิยามว่าเป็นสิ่งที่มีรูปร่างแต่พ้ืนถูกเห็นว่าไม่มีรูปร่าง 2. พ้ืนคือสิ่งที่มีลักษณะต่อเนื่องอยู่ข้างหลังภาพ 3. ภาพดูเหมือนว่าเป็นสิ่งที่อยู่ใกล้ชิดกับผู้มอง มีความชัดเจนในที่ว่างตรงข้ามกับพ้ืนที่ดูเหมือนว่าเป็น

    สิ่งที่อยู่ไกลและไม่ชัดเจน ดั