of 13 /13
ALLIANCE NUMISMATIQUE EUROPÉENNE PUBLICATION PERlOQlQUE - TIJDSCHRIFT FONDATEURS - STICHTERS RENÉ DE MARTELAERE ANTOINE VANDEN BRANDEN CORRESPONDANCES-BRIEFWISSELINGEN : Secrétaire Général - Algemeen Seliretaris. CI..-\BAI:, \'alére, 16, Sqiiare des Chasseurs Ardennais, Bruxelles 4: lcj. :\rtlcrnse Jagersplcin. Rrussel 4 COTISATION-BIJDRAGE : Membre Protecteur - Beschermend lid : 150 fr. Meiilbre - Lid : 100 fr. au C.C.P. 8.460.38 de l'Alliance Numis- niatique IZiiropeenne Li Rrusellcs - op P.C.R. S.4ii0.3S vuii Iict I'iiropees (icnootscliap voor Ilunt- en Peiiriiiigkiiii<le te Briisscl. France : C.C.P. >Iarscille So 2:l9S(Ji> de P. Diigendre, 2, riie Alphonse Karr, S i c e (X.31.) : 15 SI; ou 10 Si'. Nederland: Ciro 297361 van J. Scliiiliiiaii, I<cizcrsgracht. 448, Aiiister- dani C, niet \?eriiieldirig : voor Eiir. C;enootsc:linp : 12 of 8 giilden. Deutschland: 13 odcr $1 l>.\I, aiii Postchrckkoiito I<Oln 60.991 \.on Herrn Heinrich Pilartz, Klingelpütz, 16, Icoln, unter erwahnung : Für Eur. Verein Münzens. Les membres d'autres pays versent la valeur correspondante. Avril 1961 - 4 - April 1961 ASSEMIBEEE GENERAEE DE L'ALLIANCE Sur proposition de la Section de Charleroi, l'Alliance Numismatique Européenne a décidé de tenir son Assemblée Générale annuelle le dimanche 14 rilai 1961 ii 10 heures, au Château d'Ham-sur-Heure, situé à 10 Lm. de Charleroi et 5 km. de l'huin. Les participants venant par le train seront pris à 9,30 h. par un pool de voitiires qui assumera leur retour à la gare de Charleroi avant 18 lieures. L'ordre du jour est fixé comme suit : 1. Allocution de bienvenue du Président de la Section de Charleroi, 2. Ouverture de l'Assemblée Générale par le Président de l'Alliance, 3. Examen du bilan financier 1960, 4. Rapport des vérificateurs 1960 et désignation des vérificateurs 1961, 5. Elections : Sont sortants el rééligil~les, RIM. Ausselet, Clabau, De Baeck, de Martelaere et Gijsclinck. Sont candidats : MM. Ilewit et Taelnian. 6. Divers. Un petit banquet pcu; être servi au Châtcau pour 100 frs, vins com- pris, mais les parlicipants sont priés de se Iaire connaître au plus t6t aii Président Ausselei, 22, Quai c'e Brabant à Charleroi. L'après-midi sera réservke à la visite de l'Exposition Nuinismatique organisée au Château par la Section de Charleroi. Les exposants seront présents et se feront un plaisir de guider les visiteurs.

EUROPÉENNE ALLIANCE NUMISMATIQUE 150 fr. Meiilbre · van Ham-sur-Heure, op 10 km van Charleroi en 5 km van Thuin. De deelnemers welke de verplaatsing per trein doen, zuilen aigehaald

  • Author
    others

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of EUROPÉENNE ALLIANCE NUMISMATIQUE 150 fr. Meiilbre · van Ham-sur-Heure, op 10 km van Charleroi en...

  • ALLIANCE NUMISMATIQUE EUROPÉENNE

    PUBLICATION PERlOQlQUE - TIJDSCHRIFT FONDATEURS - STICHTERS

    R E N É D E MARTELAERE A N T O I N E V A N D E N B R A N D E N

    CORRESPONDANCES-BRIEFWISSELINGEN : Secrétaire Général - Algemeen Seliretaris. CI..-\BAI:, \'alére, 16, Sqiiare des Chasseurs Ardennais, Bruxelles 4: lcj. :\rtlcrnse Jagersplcin. Rrussel 4 COTISATION-BIJDRAGE : Membre Protecteur - Beschermend lid : 150 fr. Meiilbre - Lid : 100 fr. au C.C.P. 8.460.38 de l'Alliance Numis- niatique IZiiropeenne Li Rrusellcs - op P.C.R. S.4ii0.3S vuii Iict I'iiropees (icnootscliap voor Ilunt- en PeiiriiiigkiiiiIarscille S o 2:l9S(Ji> de P. Diigendre, 2, riie Alphonse Karr, Sice (X.31.) : 15 SI; ou 10 Si'. Nederland: Ciro 297361 van J. Scliiiliiiaii, I.\I, aiii Postchrckkoiito I

  • ALGEMENE VERGADERING VAN HET GENOOTSCHAP Op voorstel van de ddeiing Charleroi, heeft het Europees Genootschap

    voor Munt- en Penningkunde besloten zijn jaarlijkse Algemene Ver- gadering te houden op zondag 14 mei 1961 te 10 uur, in het kasteel van Ham-sur-Heure, op 10 km van Charleroi en 5 km van Thuin. De deelnemers welke de verplaatsing per trein doen, zuilen aigehaald wor- den door een autobmg om 9.30 uur, welke ook hun temgkeer naar het station zal mogelijk maken v66r 18 uur.

    De dagorde werd als volgt samengesteld : 1. Welkomwoord door de voorzitter van de aideling Charleroi. 2. Opening van de Algemene Vergadering door de voorzitter van het

    Genootschap. 3. Lezing van de BnanciEle balans 1960. 4. \'erslag van de commissaris-verificateurs 1960 en aanduiding der

    commissaris-verificateurs 1961. . - ..-~- -. - 5. Verkiezinpn :

    Ziin uittredend er i herliieshaar: de IHeren Ausselet, Clabau, De Baeck, de" Martelaere en Gijselinck. Ziin kandidaat : de Heren Dewit en Taelinan.

    6. ~erscheidene. Een klein banket kan opgediend worden in het kasteel voor 100 Fr.,

    wijn inbegrepen. De deelneiners worden verzocht zich zo vlug mogelijk bekend te maken bij de voorzitter der afdeling Charleroi de Heer Ausselet, 22, Quai de Brabant te Charleroi.

    De namiddag is voorbehouden aan het bezoek van de numismatische tentoonstellin ingericht door de afdeling Charleroi in het kasteel. De tentoonste 5 ers zullen aanwezig zijn en het zal hun een genoegen zijn de bezoekers rond t e leiden.

    NOUVEAUX MEMBRES NIEUWE LEDEN ANUS, Luc, 384, Chaussde de Thuin, Anderlues: France et Belgique. COUTREZ, Ch., rue Huart Chapel, Charleroi : Coll. Gbn. KETELE, P., 14, Maeger Scorrelaan, Knokke : Belgi&. LEBRUN, R., 5, rue des Ecoies. Anderlues : Belgi ue. LETERME, A., 70, rue de Wervicq, Comines : col?. Gdn. MICHIELS. G.. 5. Vcrversdijk, Brugge : Mkdailles, mereaux et jetons . . - - - -

    de ~ ruges . MINET, M., 126, rue de Mangombroux, Verviers : Coll. PERIN, J., 55, rue des Pierres, Bruxelles : Coli. Gdn. STEVEII'S, A., 64, Keizerlei, Antwerpen : Coll. Gdn. VAN LAERE, 50, Grote Baan, Kermt : goud. VAN OOSTERWIJCK, P., 31, Oude Kerkstraat, Antwer WEGHSTEEN, M., 3, Westgistelhof, Brugge : België.

    Gdn.

    pen : Verz.

    LE COIN DU COLLECTIONNEUR HET MOEKJE VAN DE VERZAMELAAR

    De Heer Van Steirteghern, 57, Kerkstraat, St. Gilles-Waas, zoekt te kopen 1 florijn 1790 der Ver. Belgische Staten (liefst in prachtige staat). Voorzijde : a Domini-est-Regnum a. Keerzijde : I et ipse Dominabitur Gentium W.

    Holland : Wiliem 1 - 2 % Gulden - 1 Gulden - 5 cent. Willem II - i/, Gulden - 5 cent. Willem III - 1 Gulden - 25 cent (liefst prima staat).

    En eland : Elisabeth II - 1 crown 1959-60 - f / z crown - three pence. Ouse Belgische Pmvincies : Leopold II Kroon 1790-82 (i3)russel. Schrijven met prijsopgave of wel meebrengen op vergadering te Ant-

    werpen om te tonen en overeen te komen.

    Monsieur Grisof, 20, Quai F. Saguet à Maisons-Alfort (Seine), France, offre au mieux l a collection des 29 numéros d'ARETHUSE, publiée de 1923 à 1930, tous en parfait état. De plus, les No 6 et 15 de cette publication.

    NIonsieur Claitte, P., 7, rue de la République, Tarare (Rhône), France, cède de nombreuses monnaies françaises e t diverses, particulièrement en argent. Détail sur demande.

    Monsieur P. Kazzch, 5, Boulevard de Berlaimont à Bruxelles, re- clierclie : 10 toiis I~illets (le baiiqiic 6iiiis au SIX= siéclc par : la Banque tle Helgiqirc - la Banque dc Flandre, la Societé GL'riérale pour favoriser Ir coinniercc et I'indiistric, la Société de Commerce, la Banque Liégeoise ct Caisse tl'lCpargnes, la Raiiclue Le Grclle. 20 Toiis 1)illets émis par l a Banclire Sationalc de Belgique avant 11100. 30 Toiis billets et monnaies de nécessité émis par les communes (ou institutions locales) belges au cours des guerres 1914-18 et 1940-44. 40 Tous anciens effets de commerce, lettres de change, billets à ordre, reçus, etc.

    De Heer P. Kauch , de Berlaimontlaan, 5, Brussel, zoekt : 1 0 Alle bankbiljetten in de XIXe eeuw uitgegeven door : de Banque de Bel- gique, de Banque de Flandre, de Société Générale pour favoriser le coiiiiiiercc et I'iiiclustric, de Socibté de Coninicrce, de Haricliic LiCgcoise et Caisse d'Epargiies, de Banclue Le Grelle. L0 Alle biljetteri iiitgegeven ~ 6 6 r 1900 door [le Satioiiale Bank van Belgie. 30 ;\lie nootlgcld (Ilil- jetten en miiiiteii) uitgegrven tioor de Helgisctic gemceiiteri (of plaatse- lijke instcllingcn) tijdens de oorlog vaii 1911-1918 cii vaii 19.10-19.44. 1 O Alle ourle soorten handrls1>üpier, \visselbricven, ordcrbriefjcs. oiit- vangstbewijzen. enz.

    MUNTSLAG NEDERLAND EN OVERZEESE GEBIEDSDEEEN1960

    Nederland : EN INDONESIE 1955 EN 1956 2 i/, gulden - zilver . . . . . . . . . . . . . . . . 12.S00.000 (1) 25 cent - nikkel . . . . . . . . . . . . . . . . . 9.000.000 10 cent - nikkel . . . . . . . . . . . . . . . . . 12.000.000 5 cent - brons . . . . . . . . . . . . . . . . . 11.000.000 1 cent - brons . . . . . . . . . . . . . . . 40.000.000

    (1) Tezamen met de rijksdaaiders met het jaartal1959 in omloop gebracht op 16 januari 1961. Nederlandse Ant i l len : 114 gulden - zilver . . . . . . . . . . . . . . . . 240.000 1/10 gulden - zilver . . . . . . . . . . . . . . . 400.000 Suriname : 1 cent - brons . . . . . . . . . . . . . . . . . 600.000 (geslagen volgens het type van de oude Muntwet 1901).

    Bovendien werden op 's Rijksmunt t e Utrecht 20.000 stuks cupro- nikkelen munten van 1 Isr. £ voor de staat Israël geslagen. Zndonesië : 1955 - Munt t e Wenen - 25 Sen aluminium 23.767.632.

    Munt van de Imperial Chernical Industries t e Birmingham - 50 Sen Cupro-nikkel 15.000.000.

    1956 - Munt t e Wenen - 25 Sen aluminium 74.232.368 (2) Munt van de Imperial Cheinical 'Industries t e Birmingham - 50 Sen Cupronikkel 11.000.000 (2) (2) Met jaartal 1955.

    Deze Indonesische munten zijn van hetzelfde type, als die geslagen op 's Rijks Munt t e Utrecht (zie Maandblad 1955, Blz. 13), echter zonder de Munt- en Muntmeestertekens.

    De bovenstaande gegevens werden ontleend aan de opgaven, welke ' s Rijks Muntmeester t e Utrecht, de Muntmeester t e Wenen en de I.C.I. t e Birmingham zo vriendelijk waren ons t e verstrekken.

    F. J. BINGEN.

    - 43 -

  • ECHOS DU MONDE NUMISMATIQUE A rique du Sud :

    Le 14 / evrier 1961, le s y s t h e monetaire dCcimai sera mis en application. La nouvelle unit6 monétaire correspondant Q 10 shillings du systéme actuel sera le RAND subdivise en 100 cents. Durant une jiode de 18 mois, la duailte s m tolk6e. Des nouveaux biilets de 1, 9 1 0 et 20 Rand sont émis ainsi que des pihces de 2412, 5, 10, 20 et 50 cents en argent et des pieces de 1, 3r, cent en bronze.

    Les billets et les monnaies d'argent de l'ancien systhme circuleroiis donc en mtme temps que ceux du nouveaux systhme, mais les pihces de bronze (penca seront rejetées n'ayant as d'tquivalent dans la nouvelle m o d e . n nombre W s limite de pitcci d'or de i et 2 RANDS sera m p é B l'intention des collectionneurs. Pour les banques la dualite mondtaue n'existera pas. Des nouveaux timbres-postes seront également émis avec l a nouvelle monnaie.

    Aiicmagne : Des nouvelles pihces d'or viennent d'ttre frappées Q l'occasion du 85r anniversaire de naissance du chancelier Conrad ADENAUER r père de la patrie germani ue n. il s'agit de ibces commtmoratives en r Ducat m comme il a dbjl &% frappa en 195$ et dont la plus grosse est de 30 ducats (1 ducat = 3 gr. 43 Q 0,980 environ de ftn).

    Argentine : Une nouvelle pihce de 1 Peso est frappée à l'occasion du 150e anni- versaire de la révolution de mai. 1 Peso 1.6 gr. 50 Nickel. Module 25. Tranche striCe 4.25 de Mayo (( 1810-1960 11 RI Armes argentines en- tourées de la légende R6publica Argentina un peso.

    Autriche : De uis le 2 janvier 1961, une nouvelle pibce de 5 shillin est Cmise. 5 : 5 gr. ; Z,OW argent ; O.* cuivre. ~ o d u l s 23%. A/ -es autrichiennes sur lesquelles repose le chtüe 5 surmontée du mot Schiiiing, accoste du miliCsime 1980 de .part et d'autre, en dessous deux branches de lauriers. R/ Cavalier entouré de la légende r R6publik Oestrnich n Tranche cannelée.

    France : Les nouveaux billets de 500 N/F à l'effigie de Molière sont mis en cir- culation dès à présent. LA REUNION : émet des nouveaux billets de 5.000 francs.

    Iraq : L a république répudie l'ancienne monnaie rpyale et n'accorde plus pouvoir légal à compter du 6 janvier 1961, aux biilets et pièces aux armes de la république et 6mis par le cents-k 01 h q .

    Italie : E n raison de l'existence paraissant maintenant suffisante dans la cir- culation de l a pièce d'argent de 500 lires, l a coupure en billet de la même valeur est retirée de la circulation et son échange doit cesser pour le ler janvier 1962.

    Pakistan : Depuis le 15 janvier l a roupie du Pakistan se subdivise en 100 unités dénommées (( PAISAS )), à l'instar de l'Inde, qui avait adopté le système décimal dès 1957. Les anciennes subdivisions en a Annas )), « pies )), (( pice I), ne seront plus employées.

    U. R. R.S. : Depuis le lerjanvisr 1961, le rouble vaut 10 fois plus que précédemment : le nouveau rouble Cquivaut l O gr. 987.112 d'or et 90 Kopecks suffiront

    our re résenter 1 dollar U.S. our &? p m c m le^ noweaulés cidessiu, il convient de s'adresser PI.*. %

    à l'organisme émetteur.

    NOUVELLES DES SECTIONS NIEUWS UIT DE AFDELINGEN

    AFDELING ZUID-WEST-VLAANDEREN Bijeenkomst van 19 februari 1961

    19 februari was de vooropgezette datum om het numismatische jaar in het Kortrijkse t e beginnen en er mag gezegd worden, de opkomst was zéér belangrijk, gezien de vergaderzaal volzet was.

    Na een welkomstwoord, kas- en jaarverslag, werd medegedeeld dat ons aller verzamelvriend Heer Daniel DEKNUDT, ons was ontvallen op 31 december 1960. Ter zijner nagedachtenis werd door allen, rechtstaande, enkele ogenblikken van ingetogen stilte bewaard, omdat hij die niet meer is, vi.i.1 te vrocg is liccrigcgaan.

    Na verrekeiiiiig van het aftlclirigslidgelrl. de steiiiikliarten en terug- betaling vaii Iict gelecntlc geld, werd aan alleii clank gcxegtl, om hun goede strevcii. De afdeling is zodociitle een steiicilinachine rijker ge- worden.

    Enkele mooie rnunten, t e koop aangeboden, vonden hun nieuwe eige- naar en in de algemene bespreking die volgde, kwam vooral de vraag naar voren : waar blijft onze Heer Voorzitter, met de aanvulling v a n zijn werk over de belgische munten. Méérdere leden waren de mening toegedaan, da t dit werk t e lang uitblijft.

    De ruilbeurs was echt druk, want menig verzamelaar kwam ((gang- baar geld )) t e kort, om zich de (( de oude munten van zijn keuze 11 aan t e schaffen. AFDELING GENT

    Op zondag 22 jnnrlari 19(il , van 10 Lot 17 iiiir, in Iict lokaal Hotcl {! Rritaiiiiia )I, grccp tlc gcwone maantlclijksc vcrgadcring plaats ondcr (le leiding van dc 1 Ieer .\lnrtiiiy. voorzillcr. 1-r \varcil 21 tlcclnciners : iiegrriticri Icdcri. de Z.Il.13. De 1)ollci cri (Ic 1-icrcii Rilict, Bocs, Boussaiiw, Callacrt, I)ecrir, de .\lcycr. De \\'ilde, fIiicck, Hcrrciiiaiis. Jacobsen, I.ippciis, .\Iarliriy. Pil~clcers, Roiitluaert. Vaii der Cariiriicn, Yan de Yeldc. Yan 1)ricssclir c!i Yaii Yacrciibergh. alsooli twcc l~czockrrs. (le 1-Ieren Icii, en de 1 leer L)c I3ic.

    Dr \'oorzitter tlerd enkclc ~nedcdclirigcn van atimiiiistraticve aard, die door tic Icdcii \verden besprc~keri. Dric niiintcn cri penningen, giltcti vari Icdcii, \verilen ontler de aaii\vczigen iiitgcloot. 1)aarria grepcii tal- rijke ruilverhandelingen plaats.

    SECTION DE CHARLEROI Réunion du 22 janvier 1961

    La séance est ouverte à 10 h. 15 sous la prksidence de Monsieur l'Avocat Ausselet.

    Sont présents MM. Ausselet, Coutrez, Devillers, Hanus, Négleman, Terroir, Van Overberg, Yernaux.

    Grande animation au point de vue échanges et transactions relatifs ails iiioniiaics, surtout iiiodcrrics.

    011 coiitiriiie I'csainen rles t~iicstions relatives à l'organisation de 1'assenibli.e géncralc cl tic I'cspositi«n qui se tiendront en mai au Chriteau de Iiani-siir-Meiir?. lez (:harleroi.

    Les rtcriits i.v&ncinciits ont scrisiblenient ralenti l'activité numisrna- tique, et peu de nouveaux achats sont signalés.

    Le Président exhibe un lot imposant de merveilleuses monnaies rares en argent du 16e siècle, notamment de süperbes testons et demi-testons français et milanais de Louis 12 et de Francois Ier, ainsi que des piéforts rarissimes de Henri IV et quelques monnaies de la Ligue dcs environs de 1590.

    A midi, la séance est levée, et chacun part content de sa matinée passée agréablement.

    - 45 -

  • SECTION D E CHARLEROI Réunion du 20 février 1961

    La séance est ouverte à 10 h 15 sous la présidence de Maître Ausselet. Sont présents MM. Coutrez, Devillers, Gamache, Hanus, Lebrun,

    Négleman, Terroir, Van 1-Iooland père et fils, Van Overberg et Yernaux. Le Président nous parle de son récent voyage à Paris ou il n'a, hélas,

    pas découvert d'intéressantes monnaies. Quelques mots ensuite au sujet de la réunion de mai, qui coïncidera

    avec l'assemblée générale annuelle ; la totalité des membres présents estime que, dans les conditions proposées, il est de loin plus intéressant, t an t au point de vue présentation des collections exposées qu'au point de vue matériel et folklorique, le château de Ham-sur-Sambre présente un avantage incontestable sur n'importe quel autre immeuble sis à Charleroi même.

    Les nouvelles acquisitions, peu nombreuses, circulent de main en main, notamment un taël du Yun-Nan de 1906, très rare.

    Chacun ayant apporté les doubles qu'il possède, de nombreux échanges, profitables à tous, terminent cette séance, lcvée à 11 h. 45, et chacun rentre satisfait. SECTION D E BRUXELLES

    Réunion 2 février 1961 L a séance est ouverte par le Président CLABAU. Sont présents :

    M.M. Bogaert, Clabau, Colaert, Corbisier, De Grave, Dehoze, De Mey, Dewit, Doguet, Grollet, Grijson, Gurnet, Ilayois, Herbiet, Hoebrechts, Hoerée, Larcier, Lermyte, Lecocq, Louclix, Maes, O'Kelly, Peyck, Plasschaert, Saelens, Stampaert, Tollenaere, Van Leynseele, Van Lul, Verleye, Perin, et fils, Rruijninckx (Excusé), Haeck, A. A. (Excusé).

    Les nouveaux membres MM. DEHOZE et GURNET, déjà annoncés, et P E R I N de Bruxelles, sont présentés à l'Assemblée. Les souhaits de bienvenue leur sont adressés.

    RI. CLABAU donne ensuite une situation financière détaillée de l'Association pour 1960 d'où il.résulte un statu quo légèrement amélioré par rapport à 1959. M. COLAERT, en son nom et en celui de M. DOGUET, tous deux vériricateurs de l a comptabilité du 2e semestre 1960, donne lecture du Procès-verbal de vérification et propose à l'Assemblée de donner décharge au Comité pour la gestion écoulée. Des applau- dissements répondent afîirmativernent à cette proposition. Le Président remercie l'Assemblée et les vérificateurs pour le travail effectué.

    Après le tirage au sort qui fait quelques bénéficiaires, il donne con- naissance des avis de la Comrnission Spéciale qui s'est réunie le 26 janvier dernier. Cette Comrnission suggère de maintenir la marche actuelle de l'Association et la discipline de l'ordre du jour : - avant 20 heures, débats individuels et libres, - 20 heures, ouverture de la séance et communications administratives, - 20,30 h., corifére~ce ou causerie éventuelle, - 21 heures, levée de séance, suivie de débats libres.

    11 est bien entendu que cet horaire n'est pas rigide et que des modifi- cations peuvent y être apportées, d'abord suivant qu'il y a conférence ou pas, et suivant les nécessités.

    Ces avis sont adoptés. Le Président communique alors le contenu d'une lettre de M. HAECK

    qui pour des raisons professionnelles et de santé se trouve dans l'obli- gation de présenter sa démission de Vice-Président. L'Assemblée marque son accord sur la proposition du Président d'envoyer une lettre de remerciements pour les services rendus. Les candidatures à ces fonctions peuvent êLre envoyées au Président. Elles seront proclamées à la séance prochaine.

    Diverses questions sont encore examinées et la séance est levée à 21,15 11.

    - 46 -

    SECTION D E BRUXELLES

    Réunion du 2 mars 1961

    Ouverte à 20 heures, par le Président CLABAU, la séance compte les présents ci-après :

    .\I:\I. Bogacrt. Rr~iijriincks, Clal>:~u, Colaert. Corbisirr, De Mey, Dewit, Dogiiet, Gccts. Gofliii, Crollct. Grijsoii, I-iacck. Hcrl~iet, Hoebrechts, IToerér. I

  • Daarna werd er, mals naar gewoonte, dnik gepraat en eruiid. De nieuwe leden waren i j v d in de weer en menig muntst & zag zich van eigenaar veranderen. diegenen die naar hm uurwerk keken waren verrast over de tijd die zo snel en aangenaam was voorbijgegaan.

    Vergadering van 27 februari 1961

    Op maandag 27 februari 1961, t e 20 uur, in het hotel e Wellin

    7 d""' eerste verdiep. gelegen op 't Zand t e Bru e, had de derde Verga ering van het jaar plaats. De opkomst was eer er gering wegens de buiten- gewoon siechte weersomstandigheden, zodat veel leden afwezig ge- meld werden.

    aanwezig zijn. Vervolgens had door de Heer Taelman een spreekbeurt plaats die

    handelde over e Het belang van de muntvondsten D. Spreker belichtte vooral de jurfdische kant van de zaak die hij, aan de hand van wet- teksten en passende voorbeelden, iedereen trachtte duidelijk t e maken. Wie eigenaar was van een schat, werd breedvoerig iiitee ezet op voet van artikei 716 van het Burgeriijk Wetboek. Enkele gevylen die spre- ker perjoonlijk had meegemaet werden ekommentariterd en droegen Leden belangstelling we . Tai van toehoor8em stelden dan ook de nodige vragen en de Heer Nuifttem bad het voorai over vondsten op privaat- en staatsdomein. Ook werd het geval besproken van werklieden, dienst- boden en knechten, die, bij toeval, een schat ontdekken. Na de spreek- beurt werd er nog. dmùt geruiid en verscheidene leden keerden met een paar nieuwe aanwinsten hiiiswaarts.

    AFDELIhTG ANTWERPEN

    Vergadering van 14 januari 1961.

    Aanwtrig: de Heren Bogaerts, De Bouver, De Gendt, De Louker, de Ruyter, Mej, Desoete, Evrard, Hendrikx, Herssensl Janssens, Klaessen, Lauwers, Luyten, Marnef, Michiels, MOOM, blonn, Naegels, Nicolay Pittoon, Theys, Vanbaeden, Van Der Veken, Van Haeren- borgh, bansneerbeeck, Van Steirteghem.

    Verontschuldigd: de Heren De Baeck (Voorzitter) en Vossaert. Nieuw lid : de Heer De Clopper. De Heer W. Herssens, algemeen voorzitter, bijgestaan door de I-Ieer

    P. Pittoors, ondervoorzitter, opent de vergadering te 15,10 uur. Een nagedachtenis werd gewijd aan de Heer Schelles onlangs over-

    leden. Zeer geslaagd en bnitengewoon interessant was de voordracht van de

    Heer Pittoors over : (( Wat kan verzameld worden in de Numismatiek)) waarvan hierna de korte inhoud :

    Eerst de bepaiing van numisrnad : het is de vereamelaar van munten of penningen die naar de geschfedenis of andere bijzonderheden zoekt over zijn bijeengebrachte stukken. De numismatjek is dus een lief- hebberij met onbeperkte mogelijkheden voor iedereen.

    Griekenland, over ongeveer 2.700 jaar, is de uitvinder van het munt- plaatje in goud, zilver en brons, door de staat gewaarborgd.

    De Romeinen werden de eerste navolgers en zij verspreidden hun munten over gans Europa.

    Karakteristiek : op de oude geldstukken vindt men doorgaans plaats en naam van de muntmeester terug.

    In de feodale periode sloegen de adellijke heren zelf hun munten. Spanjc, Oostenrijk, Frankrijk en Nederland hebben in onze gewesten een rijke numismatiek nagelaten.

    In ons land hebben we sinds 1830 geen last van munttekens. Er is slechts één staatswerkhuis te Brussel, doch moeten wij in acht nemen dat de opschriften tweetalig zijn.

    Wij noteren dat iedere munt een historisch document is met econo- mische en soms politieke gevolgen en dient als betaalmiddel.

    Penning of medaille. Het is geen moderne uitvinding. De Grieken en de Romeinen hadden er reeds in lood, zilver en goud.

    De Middeleeuwen is de bloeiperiode voor de penningen geweest. Wij denken aan Gilde-, Ambachts- en Kloosterpenningen zelfs penningen voor bijna iedere gelegenheid.

    Alvorens te eindigen werd er nog gesproken over bankbrieven. Conclusie.

    Het verzamelen van munten en penningen is nog in zijn beginstadium doch deze hobby moet met zorg en methode gebeuren.

    Verder niets aanwezig zijnde, wordt de vergadering te 17,30 uur gesloten.

    Vergadering van 11 februari 1961

    Aanmzig: de Heren Bogaarts, Cuypers, De Baeck, De Clo er, De Louker de Ruyter, Mej, Demete, Evrard, F'rancisJ H ~ & X Hersseaa, janssens, maessen, Lauwers, Louwet, Luyten, ~ichiels : Moors, Morin, Pittoors, Pops, Schougol, Vanbaeden, Van Haerenborgh, Van Heemeide, Vanmeerbeeck, Van Steirteghem, Vossaert.

    Nieuw l id : de Heer Van Oosterwijck. De Heer P. De Baeck, voorzitter, bijgestaan door de Heer J. Pittoors,

    ondervoorzitter, opent de vergadering te 15.00 uur. De bijeenkomst werd ingezet met een uitvoerig debat over de laatste

    tentoonstelling in de Kredietbank en besloten met de gebruikelijke ruil onder de leden.

    Verder niets aanwezig zijnde, wordt de vergadering te 17,30 u. gesloten.

  • LES MEDAILLES DE LA PRINCIPAUTE DE LIEGE

    (suite)

    22. 1726. Le Roi gouvernant par lui-même selon les maximes de son bisaïeul Louis XIV. Or. Bronze. 41 mm.

    Droit. Buste de Louis XV à droite, cheveux longs et bouclés, le cou et la poitririe nus.

    lievers. I3SlIl'LXR III'.\I Ol. - .\IUCCSSS\'II. H. NOCQ, no 125.

    - 50 -

    Nous ne citons évidemment ici que les médailles les plus remarquables de Jean DUVIVIER. On sait que l'œuvre de cet artiste comporte notamment 61 médailles au Cabinet de France ; les coins de 25 d'entre elles sont conserves à la Monnaie de Paris.

    Jean DUVIVIER époussa Louise Vignon, dont il eut 17 enfants, parmi lesquels il y a lieu de signaler Pierre Simon Benjamin DUVIVIER, né en 1730, et mort à Paris en 1795, et qui fut graveur de la Monnaie Royale sous Louis XVI.

    Jean Duvivier exposa aux Salons de Paris en 1737, 1730, 1730, 1746, et 1750. Vers 1738, J. DUVIVIER se querella avec Bouchardon, qui, jusque-IA, lui avait toujours fourni les sujets et les coiiipositions B graver sur les médailles du Roi. A la suite de ce dissentiment, DUVIVIER perdit la faveur de la Cour et fut obligd, pour gagner sa vie, de graver des sceaux et des estamprs. De cette ptriode, date une rn(.(laille de la vllle de Rouen, représentant Mercure répandant sur ln ville le contenu d'une corne d'abondance. Mais, en 1743, Jean I)UVI\?IER regiigiia la faveur royale e t en 1747, reçut commande de I'Acadéniie de Peiiiture et de Sculpture, y v u r e d'une medaille ou d'un sceau, qui devait porter au 8% /zt t e du Roi, entour* de l'inscription : e Pro- tecteur de l'.Académie ..

    L'œuvre de notre artiste est vraiment trés consi(1krable. II grava plus de 400 coins, parmi lesquels on rencontre 17 tetes du Roi de France, a des dgcs différents, e t trois portraits de la Reine.

    Outre ces piéces de grand format, J. DUVIVIER est l'auteur de plus de 200 jetons, reinarquable par la prdcision et l'élégance de leur dessin.

    Ces ~ u a l i t é s sont d'ailleiirs une des principales caract6ristiques de toute 1 œuvre de notre artiste. D'escellents auteurs, entre autres BOLZENTHAL, louent la pureté et l'agrément de I'exéc~ition de cette production.

    Jean DUVIVIER est le médailleur du règne de Loilis XV, coniiiic Warin est celui du règne de Louis XI\'. Quoique Duvivicr n'atteigne pas la maîtrise de son illustre prc'décesseur, il peut, à juste titre, étre considtiré conime le plus grand m6dailleiir du XVIIIe siécle.

    La mort prématurée d'un de ses fils, Pierre-1-ouis-Isaac, bijoutier de sa profession, affecta profondénient Jean Duvivier. Frappé d'apo- plexie, notre artiste disparaît le 30 avril 1761, à l'intérieur des galeries du Louvre.

    Si DUVIVIER fut un tres rand artiste, il fut aussi un homme au caractère entier (NOCQ, p. 48 * Il nous appard t comme un hoinme excessif en tout ... Il a dQ passer auprès de ses clients, de ses collègues et de ses parents ni&me pour un artiste éminent et un homme respec- table, mais peu sociable n.

    27. Il convient de signaler ici une médaille liégeoise trés intéressante par sa facture, elle est, en effet, coulée et reprise par la suite au burin.

    En voici la description : Droit. Buste de trois quarts à droite, en fort relief avec de fins traits

    de retouche au burin, de François Lambert de Sélys, grand doyen du Chapitre de Liège.

    Revers. Dans le champ, les armes du prélat (d'azur B la croix d'argent chargke de cinq coc~uilles de sable), plac6es dans un cnrtouclie de Style Louis XIV et surmontées d'une couronne à neuf perles ; cil-dessous, sur une banderolle, sa devise : VIRTL'S IN CRUCE (a La Vertu est dans la Croix a).

    Cuivre doré. François-Lambert de Sdlys naquit à Liège le 29 août 1668, de François

    de Sélys, echevin e t membre du Conseil Privé, et de Jeanne de Liverio. 11 fit ses études a u Collège liégeois de Louvain puis à Reimset enfin,

    aprés avoir suivi des cours de droit à l'université de Pont-à-Mousson, U y prit ses licences le 6 octobre 1698.

    -- 51 -

  • E n 1689, le Chapitre de Liège le désigna comme coadjuteur de son oncle Arnold-Philippe de Sélys, et. il fut admis en qualité de chanoine gradué.

    Des ce moment, François-Lambert de Sélys fut mélé au gouvernement de la Principauté et il rendit $ son pays de si alés services. F En 1702-1703, il négocia avec les Etats énéraux de Hollande le traité qui sauvegarda la neutralité liégeoise. En 1710, il fut élu grand doyen de la Cathédrale. En 1717, il devint prévbt de Maaseyck, Hansinne, Heusden, et Hilvarenbeck, ainsi que proviseur du Seminaire.

    A la mort du prince Joseph-Clément de Bavibre (1723), le Chapitre manifesta le désir de confier le pouvou B un prélat d'origine liégeoise et qui résiderait dans sa capitale. C'est ainsi que de Sélys posa sa candi- dature $ la charge suprCme de la Principauté. Mais il rencontra un redoutable concurrent en la personne de Maximilien-Henri, comte de Pottier, grand prévdt de Liége. Devant la ditYiculté de se départager, les deux concurrents en pr&!ence retirèrent leur candidature et d'accord avec le Cha~ttre, ils convinrent de faire élire au tr4ne épiscopal Georges- ~ o u i s de ~k rghés (7 fevrier 1724).

    Ainsi finit la carriére politique de François-Lambert de Sélys. II dis araft le 14 mars 1729;dans sa ville natale.

    %on NAVEAU a le premier ublié cette médaille (Revue bel e de 8' Numismatique, 1896, p. 203-21 ). Cet auteur rapporte une tracfition d'a res laquelle elle aurait été f a~ te en l'honneur de François-Lambert de gélys, par le Magistrat de Libge, P l'occasion de la pose de la remikre pierre de 1'HOtel de Ville (1714). Mais, comme le remarque d: Victor TOURNEUR, cette tradition ne repose sur aucun texte d'archives. LOYENS qui décrit la ierre commémorative en question ne parle P aucunement de la médail e. En outre, les archives né renferment de trace d'une somme auelconoue payde par la Cité de Libge pour o - - - - - . . - une médaille au grand Doyen. - - -

    Ce portrait métalique aurait (té exécuté, semble-t-il, vers le moment où de Sélys brigua le sibge épiscopal, soit une dizaine d'années après la ose de la premibre pierre du nouvel H6tel de Ville.

    En 1727, on remar ue une suspension de la frappe monétaire en la Mncipauté de ~ i + ~ e . l * a t e l i e r resta inactif jus u'l la vacance du Sibge z en 1744. On trouvera dans l'ouvrage de CH STRET la description des monnaies frappées B ce moment : ce sont des ducats, des écus, des escalins et des liards. Malheureusement on ignore le nom du graveur de ces espbces. L'artiste graveur des monnaies de Jean-Théodore de Baviére nous est également inconnu. En 1763, pendant la vacance du Sibge, ce fut Jean-Noé1 DREPPE, qui se vit chargd par le Chapitre de la gravure de ses monnaies.

    A propos de DREPPE, F. STAPPAERTS écrit dans la Biographie Nationale qu'il naquit & LiCge en 1744 et mourut en 1783. Cet artiste s'attacha surtout B l'étude des belles productions de Jean DUVIVIER. J e n'al as trouvé mention de son œuvre en médaille. II semble que DREPPS fut principalement actif dans la création de gravures au burin, destinées A orner de nombreux ouvrages imprimés. DREPPE mourut B I'age de 39 ans.

    A ce moment ap aratt un flaveur en taille douce, médailles et pierres fines, nommé Ph>lPp e-Joseph JACOBY. Cet artiste de valeur cst né P B Libge en 1708 et i meurt en 1793. A 14 ans il devint orphelin. Son tuteur. L. de Thier, l'envoya s'initier B l'art de la gravure chez des maitres de Cologne.

    JACOBY fut un artiste de talent, que les princes-évêques Jean- Théodore de Bavibre, Ch. N. A. d'oultremont et Fr.-Ch. de Velhruck s'attachérent officiellement. On a de luî de gracieux dessins et des mavures trbs fines. L'Académie des Beaux-Arts de Libge possbde une Eopie inachevée. (à suivre)

    MONNAIES EN PAPIER DE LEYDE

    De tous temps, en période troublée, les métaux nobles et même parfois les vils, viennent à manquer. Ils faut alors avoir recours à des erzats. C'est ainsi qu'au cours de la dernière guerre nous avons eu des pièces eri zinc, en 14-18, en fer et en carton et la révolution française nous apporta le métal de cloche.

    Cependant des monnaies non métalliques eurent cours bien auparavent. C'est en 1574 que la ville de Leyde (Provinces-Unies) assiegée par les soudars de Philippe I I d'Espagne ((frappa » des monnaies de papier.

    A cette époque les sièges se faisaient à l'usure et celui de la ville dura 5 bons mois (mai à octobre 1574). Les mercénaires dont les gages étaient impayés faute d'espèces étaient mécontents, c'est pourquoi les autorités firent a frapper 1) des pièces avec les couvertures des livres réligieux de la cathédrale et avec les pages (préalablement collées en- semble pour en faire une espèce de carton) des livres d'église. Des pièces de papier-carton circulèrent ainsi pour 5 et 20 sols comme du bon argent. Ce ne furent hélas pas les seuls soucis des défenseurs de la courageuse cité, la famine se manifeste à tel point qu'une délégation d'habitants demanda à l'un des chefs (Van den Werf) du pain ou la reddition; à quoi celui-ci répondit: "Je ne peut me parjurer, mais si mon corps peut vous être utile, découpez le et servez vous".

    De passage en Hollande Benjamin Franklin rendit hommage à Leyde par ces mots [( In love of liberty, and bravery in defence of it, she has been our great example 11.

    DE MEY, J.

    KBRTRIJKSE NUMISMATIEK

    4e Deel : Noodgeld 1914-1918

    Noodgeld kan alleen belangstelling inboezemen aan verzamelaars, gezien het in tijden van nood aangemaakt, voor de anderen meestal aan een onaangename toestand doet terugdenken. Kortrijk heeft ook zijn noodgeld. Vooral da t van 1914-'18 is een uitgebreide reeks geworden. Laten we het dan ook eens even nader beschouwen.

    Als eerste biljet krijgen we : Wit papier, zwarte druk, forinaat : 155 bij 104 mm ; de tekst is de

    volgende : in patroon, links en rechts bovenaan Witte letter op zwart- witpuntige druk : 1 FRANC. In versiering omvat : BON, en in gravuur- schrift : La municipalité de la ville de Courtrai paie au présenteur de ce bon la somme de UnT FRANC, valable jusqu'au l e ' Mai 1915. Le Bourgmestre, A. Reynaert, Courtrai, le 20 Octobre 1914, voir au verso. Op de keerzijde zien we dan het stadszegel, het gekroond stadsschild met de twee wapenhouders, omgeven door volgende tekst : Ville de Courtrai - Flandre Occidentale. Een stempel in zwarte inkt geeft het handteken van de burpemeester weer onder zijn gedrukte naam. Verder staat vermeld : PAR JOUR / Pour le soldat ... 5 francs, pour le sous- officier ... gedrukt 8 francs n ~ a a r met de pen verbeterd in 7 francs, pour le Adjudant ... 10 francs, pour le Lieutenant ... 12 francs, dit getal is met inkt doorstreept, pour le Capitaine ... 15 francs, pour le Comman- dant 20 francs, ook dit getal is met inkt doorstreept, zodat vermoedelijk, zowel aan een luitenant, aan een kapitein of hoger officier enkel 15 franli per dag werd uitbetaald.

    Nu [email protected] een reeks biljetten in kleurendruk, allen-van zelfde forrnaat, 130 bij 85 m m en waarvan de voorzijde voorstelt : In geel en groen het gekroond stadsschild met wapenhouders. Boven het waardecijfer in

    - 53 -

  • bruinrode druk. IHet geheel is met bloemei~ en ranken omgeven en door- vlochten. Stad Icortrijk, 1914 in bandrol en de witte strook voor reeks en nummer, omsluiten twee cirkelvormige beelden, welke het stadhuis en de Broeltoreils voorstellen, maarop dan in zwarte en bruine druk de volgende telist

    1 Goed voor een franli 1 , Betaalbaar ter stadskas na den oorlog, de stadsschrijver : D'Outreligne - de Burgenxester : A. Reynaert. Op de keerzijde : In grijze, geelbruiiîe en rode druk een bloemenversiering r?ie een kader ornsli~it wellie bevat : Stad Kortrijk 1914. Deze biljetten komen voor met waarden van 1 , 2 , 5 en 10 frank. Het verschil is enkel daarin gelegen dat het waardecijfer en de eerste regel a Goed voor ... frank 11, veranderd zijri. Deze biljetten zijn steeds met het zegel der stad voorzien, eens met viaamse, dan weer met franse tekst. Meestal liomei? ze nu voor met liet woord PAYE doorprikt, als bewijs dat ze bij het birinenvragen voor verder gebruik waren vernletigd. Merli wel op dat liet stadszegel steeds op de waardezijde voorkomt en in de meeste gevallen op het waardecijfer van het biljet.

    Van îoriiiaat 150 bij 92 nim, zjjn de waarden van 20 frank welke jn die zjr, zijn uiigevoerd. Blau~ve druk op geelbruin veld en steeds schuin- lcpend hcrhaald : Stad Icortrijk goed voor 20 frank. In blauwe druk ziet men dan een kader in grieks motief welke op vier cirkels uitloopt, waarin dat dan tweemaal het, cijfer 20 en tweemaal de letters KS (door- eengestrengeld) voorliomen. In het kader zelf : Stad Kortrijk, Goed voor twintig frank, betaalbaar ter stadskas na den oorlog, De Stadsschrijver D'Outreligne, De Eurgen~eestcr, A. Reynaert. Vanaf het woord a betaal- baar 1) is ailes in zwarte druk en beide handkelieningen zijn niet heel duidelijk leesbaar. Onder het liader in schriftletter : De namalier wordt door de wet met dwângarbeid gestraft. In kleine letter en blauwe druk, onder het motief 20, rechts Leon Beyaert-Sioen, Kortrijk.

    De ECeerzijde vertoont een vervormd motiefkader welke volgende tekst weergeeft : Slad IZortrijk - 20 - 1915 en twee gegraveerde rozetten welke hct çijfer 20 omslniten. Alles in blzuwe druk op een grijs veld.

    Steccls korneil de stempels der stad, z,owel met vlaamse of îranse tekst op de waardezijde voor en meestal tnssen de handtekeningen van de stadsschrijver en de burgemeester. Deze biljetten zijn genumrnerd, inet een tweenaal voorkornend riuiîlnier juist onder Stad Kortrijk aan de voorzijde : echter zonder reekslet-ter, hetgeen steeds bij de voor- gaancie series voorkwain.

    Voor het verilietigen van deze l~iljetten werd er een cirlielvormige opening van S mm in gemaakt en werden ze doorprikt met het woord (( Annulé )..

    Het hiljet van de hoogste waarde, namelijk 50 franli, is 160 bij 106 mm groot. Op een roodbruin veld van volgende schuinlopende woorden i( Stad Kortrijk goed voor DO frank II, e e i ~ kader in grieks motief in rode druk op vier cirkels uitlopend, welke tweemaal 50 en tweemaal SK insluiten. In het liader zelf Stad Kortrijlr n,twreemaal het reeks nummer zonder reeksletter en a goed voor Vijftig frank I) (in rode druk), Be- taalbaar ter statlskas na den oorlog n, de stadssc,hrijver, de burgemeester en « De namaker wordt inet dwangarbeid gestraft )I (in zwarte druk). Merk op dat dezc biljetten vari hoge waarde persoonlijli met de pen zijn ondertekend, zowel door de stadsschrijver als door de burgemeester. In de linkeronderhoek, ontler SK, Leon Beyaert-Sioen.

    Op de lieerzijde van dit biljet zien we terug een vervorind kader- motief in rode druk op grijsbruin veld van bloemmotieven. Tekst in rode opdruk : a Stad I

  • HET NBODGELD VAN BRUGGE 1914-1918

    Zoals vele andere gemeenten kende Brugge tijdens de eerste wereld- oorlog, eveneens een tekort aan pasmunt. Dit is een normaal ver- schijnsel in oorlogstijd, omdat het gewoon metaal en bijzonder het edel metaal meestal door de bezetter wordt ingehouden, en voor de rest door de partikulieren wordt weggestopt. Zo komt het, dat de overheid haar toevlucht moet zoeken tot het uitgeven van noodgeld, hetgeen wel van aard is (zo vertelt men) om ten dele aan die nood te verhelpen.

    Zo was het ook ten gevolge van de nieuwe omstandigheden, die de eerste wereldoorlog met zich meebracht, dat het schepenkolle e van de stad Brug e, zieh verpllcht zag op 1 5 augustus 1914 een Lediet t e laten uitscfuijven, op de buitengewone uitgaven van de begroting van 1915, ten bedrage van 150.000 F. Deze som was bestemd, om de nieuwe uitgaven te voorzien en tevens de a Kasbons w van de stad Brugge t e dekken. Door de stadsoverheid werden eerst kasbons uit- gegeven ten belope van 1 , 2 en 5 F. naarmate de noodwendigheden. Ze waren uitbetaalbaar ter stadskas, ten laatste op 15 januari 1915. Daar de uitbetaling ervan verzekerd was door het stadsbestuur, hadden ze zelter zoveel waarborg als de bankbiljetten, die met volle vertrouwen, door het publiek in ontvangst genomen werden.

    Om de bevolking aan te sporen ook de o Kasbons II met hetzelfde vertrouwen te aanvaarden als de bankbrieven van de Staat, werd door middel van plakbrieven het veFtrouwen aangewakkerd. De aan-

    lakbrief vermeldde, dat de kasbons aileen geldig waren voor de stad Lugge en dat het publiek de Duitse marken Lon omwisselen tegen kasbons bij het Komiteit van Onderstand, evesti d in het stadhuis t e Bru e. Tevens kondan de enonen, die %egeerdten de kasbons ult g te wissyen, v66r.15 januari 1 10, zich t e ailen Ujde wenden tot de Bru se banken, die de bons in betaling zouden nemen ten zelfden Utel als 8 e gewone munt en de bankbiljetten.

    Weldra was de opbrengst van de eerste kasbons, nl. 150.000 F, door de talrijke oorlogsuitgaven opgesloipt en diende het schepenkollege op 19 september 1914 O nieuw een uitgifte te doen, ditmaal voor een bedrag van 200.000 F. geze nieuwe kasbons, aile ter waarde van 2 F waren betaalbaar op 15 oktober 1915 en stonden onder de waarborg vail de Burgerlijke Godshuizen van Brugge. Deze vormden zonder twijfel een stevige tegenwaarde, wanneer men weet, dat in die tijd de gezamenlijke waarde van de godshuizen, nagenoeg 100.000.000 F bedroeg.

    Intussen had het Duitse leger onze stad bezet en de krijgsover- heid had de verplichting opgelegd, te voorzien in de inkwartiering, de voeding en het onderhoud van de Duitse troepen, die te Brugge hun intrek namen. Deze vorderingen vormden voor de stad een al te grote last en er werd bij hoogdringendheid door het schepenkollege besloten over te gaan tot de uitgifte van een derde reeks kasbons ter waarde van 20, 50 en 100 F. dit voor een totaal bedrag van 1.000.000 F, gewaar- Lrorgd in eerste rang door de Bur erlijke Godshuizen en in tweede in- # stantie door de rovincie West- laanderen. Daar volgens een verkla- ring van generaavon Meyer, Duits krijgsgoeverneur van de pmvlncie, Brugge de enige stad van de provincie zou zijn, die een Du& garnizoen zou hebben, werd overeengekomen, dat de provincie zou tussenkomen voor de helft van de kosten. Bedoelde kasbons, uitbetaalbaar vanaf 1 mei 1916, dragen de gedrukte handtekeningen van een vertegenwoordiger van het Bestuur der Burgerlijke Godshuizen, (Julien van Caloen), van de provinciale m e r (Verougstraete), van de goeverneur van de pro- wicie (Jacques de Bisthoven), en de eigenhandige naamtekening van een lid van het schepenkollege.

    - 56 -

    Wegens de staeds toenemende oorlogskontributie echter, die van de stad geWst werd 500.000 F per zag het gemeentebestuur

    "" asir verplicht, te doen van kasbonr,

    20, 50 en 1 F, ten bedrage van Aldus waren er O 15 muari 1915 reeds voor een globale rom van 5.350.000 F am kasgons

    in o d o ~ . Daarenboven werd bij gebrek aan pasmunt, over egaan tot het tgeven van kleine kasbons ter waarde van 5 ct. en 1 5 ct., voor een gezamenlijk bedrag van 225.000 F. Het bedrag van deze snipperin en, werd edekt door u n ge ' ke waarde aan ote kasbons van 20, 8 en 100 If die door het stads '% estuur ingehougn nerden.

    Alweer ras de o p k g s t van de 5.000.WO F Icasbons spoedfg uit- geput en diende men opnieuw naar geldmiddeien uit te wen, om da oorlogsuitgaven t e bckostigen. Noodgedwon#en nam het stadsbestuur veor de zesde maal zijn toevlucht tot het uitgeven van kasbons, want hot beschikte niet over andere middelen om a liquide munt in kas te krijgen. Daarentegen werden de kasbons tot hiertoe door het ubliek petig aangenomen, ten zdfden titd ah de gangbue mun t &t ver- tmuwen s root voort nit de stovfge waarbor weike Iedere uitgifte deMe, en l e t werd naâien beweren toen de b e z f b de kasbons zovecl mogdijk e oppotten r, en deze relatief weinig in gewone omloop t e vinden wartn. Dit alles had tot gevolg dat ... het stadsbestuur op 30 maart 1917 nogmadd besliste een uitgifte te doen van kasbons, dit- maai ten belope van 2.630.000 F. Eaatste kasbons, gelijk aan de vorige, waren uitbetaalbaar 6 maanden na het sluiten van de vrede.

    Alle sukses ten spijt, moest men begin 1915 toch vaststellen dat men tot voor die tijd de enorme Som van 8.000.000 F aan kasbons had uitgegeven. En nog volstond de opbrengst niet, om de buiten- gewone uitgaven te bestrijden, en vooral niet om te voldoen aan de steeds zwaardere eisen van de bezetter. Dit blijkt inderdaad uit het leit, dat het gemeentebestuur O 28 maart 1918. in een scMjven gc- riaht un de a Pfiiident der &lvmaltung fiir die Ymvinz West- Flmdern r de toelating vroeg, om nogmaais een uitgifte t e mogen doen van kasbons, voor een bedrag van 4.500.000 F. Ditmaal werd de toeLating echter geweigerd door bet Oberkommando van het 4e Armee, dam de aangehaalde redenen niet van zodanige aard bevonden wer- den, om een uitzondering t e rechtvaardigen op het toenmalig 4gc- m a n verbod kasbons uit te geven.

    Hier volgen de verschillende soorten van kasbons : 1) Kasbon van 100 F, 2) Kasbon van 50 F, zelfde type, doch slechts ter waarde van DO F ; 3) Kasbon van 20 F, zelfde type, doch slechts ter waarde van 20 F ; 4) Kasbon van 5 F, zelfde type, doch slechts ter waarde van 5 F ; 5) Kasbon vcin 2 F, zelfde type, doch slechts ter waarde van 2 F. Voor

    die waarde is er een variante (verschillend van kleur) waarop de vermeldin « onder waarborg der burgerlijke godshuizen » wegge- iatcn wercf;

    6) Kasbon van 1 F, zelfde type als de variante van 2 F ; 7) Kasbon van 25 ctn en 5 ctn. Deze laatste heeft een variante, nl.

    dat de ene genaamtekend werden, door de toenmalige burgemeester Amedée Visart de Bocarmé, terwijl de andere de handtekeiiing droegen van de dienstdoende burgemeester Ernest van Caloen.

    Wij sluiten met een klein voorvalletje, dat zich voorgedaan heeft kort v66r het einde van de oorlog 1914-1918. Een Duits kommandant, verzamelaar van munten en bankbiljetten, kwam speciaal Brugge be- zoeken, oin zich de hele verzameling kasbons aan te schaffen. Verder werden eksemplaren van deze kasbons aangetroffen na de wapenstil- stand van 1918 bij geallieerde soldaten, zelfs in Engeland.

    Juliaan TAELMAN.

    - 57 -

  • NUMISMATIEKE WETENSWAARDIGHEDEN

    Reeds in onze gehad uittreksels muntliefhebbers.

    voorgaande maandbladen Iic1)ben we de gclcgenlieid uit het werk van de vader van tie hedendaagsc Gentse René Ladrière, t e laten verscliijneii. Ku tcriig I>rcngcii

    w e een artikel Gan deze auteur, dat vooral de I>cginnende \.crzamelaars nuttig zal zijn en waarvan we menen dat het ook diegene van onze leden zal interesseren, welke de Heer Ladriére persoonlijk hebben gekend.

    De Redactie

    I i i !jet aaiilcggcn van ~erzaiiieliiigen. ccii lief1icbl)rrij van zccr oudc tlatuiii? \vorclt 01) onze tlagcn niccr clan ooit oefcning or oiitspannin:! gczo(:lil, \vaaraan zclfs 1)ririscii rii vorsteii iiietle cloen ; koniiig I'rcdcrili \ ' ! I I . \.ni1 I~criciiiarkcii. tooiidr cri1 I)i,izorittcre voorliritlc voor tlc ziclit- po~t1;aartcii. Giisln:if \' van Zivrdrii verzaiiicldc allcrliaritlc zilvcrivcrk en \'ictor 1.1iiiii;iiiii(~I 111, van Il;tliP, \vas ecii Iiartstoclitclijli pciiniiip- kundige.

    1-loc azrigenaaiii Iiet OUI< \vilzc ceii vcrzairic~liiiç aan t e leggen, het vcrgl i i i iiiciiig gevni vccl Lijtl. \velke (le iiiccstrn van ons behoeven te riviiirii O;) (Ir vrijc iireri. Docli iedcrccri brscliikt i i i niecr of minder mate over crii zckcr aantal oiits~)aiiningsuren cn gcririg iri getal zijn deze, clic ;..i(.ii iiict overieveren ;!ni1 eiiigc lieflic.l~bcrij van welke aard die ook moge wezen.

    l

  • Onder het bastuur van koning Hendrik I I (1547-59) werden in Frank- rijk de eerste munten mechanisch vervaiudigd ; in 1585 wordt de vroe- gere werkwf'ze O nieuw aangenomen en in 1645, tijdens de regering van ~odewi~ l< XI$, wordt het muntslaan met de hamer voor goed ver- boden.

    In 1692, tijdens het bestuur van Karel II, werd in het atelier van Antwerpen de mechanische werkwijze ingevoerd, doch niet zonder ver- zet vanwege de werklieden, die er aan hielden, voort munten te slaan met de hamer.

    Mettertijd is het muntslaan in volmaaktheid toegenomen en een ge- denkpenning, in de wereldtentoonstelling van Brussel in 1910 geslagen, laat duidelijk toe de werltwijze van vroeger t e vergelijken met de tegen- woordige.

    111 nauw verband met de munten- en penningkunde staat de wapen- kunde ; beide worden onder de voornaamste hulp-wetenschappen der geschiedenls gerekend.

    Ziehier op welke wijze, op de munten en penningen, de meest voor- komende lileuren zijn aangeduid :

    A) Wit wordt zilver genoemd en wordt aangeduid door een effen veld. Wit symboliseert de onschuld.

    R) Geel wordt goud genaamd en is aangeduid door een effen veld bezaaid met stipjes. Betekend : rijkdom en geloof.

    C ) Blauw krijgt de naam van azuur. Aangeduid door horizontale lijnen. Retekent : oprechtheid.

    D) Rood word keel genoemd en is aangeduid door loodrechte strepen en symboliseert fierheid en rnoed.

    E) Zwart noemt men sabel en wordt door over clkander heen ge- trokken pas- en loodlijnen voorgesteld. 1s de kleur van rouw en smart.

    F) Purper. Aangeduid door schuine lijnen gaande van de linkerboven- naar de rechterbenedenhoek. Die kleur stelt de waardigheid voor.

    G ) Groen wordt sinopel genoemd en stelt men voor door schuine lijnen van de rechterboven- naar de linlierbenedenhoek. Betekent : jeugd en schoonheid.

    H) Oranje. Aangeduid door over elliander heen getroltken schuine lijnen, van de rechterboven- naar de linkerbenedenhoek en van de linkerboven- naar de rechterbenedenhoek.

    Met recht mag men zeggen, dat de kennis der munten- en penning- kunde de studie wel waard is, en hier is studie synoniem van aan e- L iiame ontspmning. We zeiden reeds hoger van welk geschiedkun g helang. deze is en inderdaad, honderde jaren v 6 6 ~ de hoekdrukkunst \vas uitgevonden, ten tijde van het Romeinse rljk, werden de voor- naamste feiten en ebeurtenissen iiit iedere regering op de keerzijde rler mtinten vermel d of afgehceld. In meni geval z i j ~ zij dus de ver- f halen der peschiedschrijvers komen staven o aanvullen, en op de munt- stiikken vindt men dus, daar zij van in de vroegste ti'den van opchrif- ten voonien zijn, eveneens hct prinrlrp van de dnitknnst t m g .

    René LADRIÈRE.

    EINE SKIZZE ÜBER DEN ROMISCHEN M ~ N Z F U S S UND DIE W ~ M R ~ ~ ~ J G S P O L I T I K DER KAROLINGER

    Angeregt durch das Durchblgttern eines Verstei erungskataloges vom Oktober 1960, in dem u.a. Miinzen der ~(ilkerwandierun~szeit, der Mero- winger, Karolin er, der ~Hchsischen und salischen Kaiser angeboten wurden, habe i& mir soneit mtigiich Unterlagen bachafit und nach- gelesen.

    Das Reich der Pippiniden u. Karolinger war des erste (nach damaligen Begriffen) Weltreich in unserm heutigen europiiischem Rauine nach dem Zusammènbruch des romischen Imperiums.

    Meine kurzen Notizen folgen nun als kleines Referat. Ich hoffe, wenn auch nichts neues gebracht wird, daB es doch als Repetition des Stoffes erfreuen kann.

    Im alten Rom, dem imperium romanum, gab es als Wiihrungsmünze den Aureus, der seinem Namen entsprechend golden war. Der Aureus wird in 25 Denare, der Denar in 4 Sesterzen, die Sesterz in 2 Dupondien oder 4 As unterteilt.

    Im 3. Jahrhundert k m dann sowohl durch iiuBere (Germaneneinfale, neues Perserreich etc.) ais auch durch innere (Revolutionen, fehlender Nachschub neuer Wirtschaftsgüter etc.) Einwirkungen der Wahrungs- zusarnmenbruch. Erst unter Konstantin d. Gr. gab es wieder (fiir ca 750 Jahre l) eine stabile Wiihrun . Der golden0 Solidus zu 4,4 g war die Einheit. Auf ein romisches Pfund von 327.45 g rechnetr man 72 Soiidi. Unter Konstantin II. wurde ais neue SiibermILnze die Siii a eingeführt. 24 Siliquae er aben einen Solidur Dazu kamen ais ~ u ~ g r - mtinzen die Folles (1 FOL hatte den Wert 1/10 Siiiqua).

    Als nun Pi pin 752 in Soissons zum Kllni der Franken gekront wurde (der letzte &rowingv wurde ah ents re&ende Ntmversorgung von seinem Hausmeier ins Kloster gestecit), begann er das Mti~~zwesen, das unter den Merowingern ziemlich darniederlag, ni reor anisieren. Fortab stand das Münzrecht nur noch dem K h i g ru, wobei t e r Kirche hier und da einige Zugesthdnisse gemacht wurden. Als Materiaï diente bis auf anz wenige Ausnahmen nus Silber zur Herstellung der MInzen. Der sbe rne denarius oder Pfennig war in Mittelem a die Kurrentmiinze. GrllBere Zahlungen erfolgten in Barrenform. de ich lesen konnte, sind die in Urkunden vorkommenden Schfllinge (solidi) und Pfunde (talenta) nur ais Rechnungsbegrifle zn werten.

    Der denarius ar enteus oder Pfennig wird schon untcr Pi pin ver- bessert. Statt 25 %chillinge Edikt von Vernon 754155) meen jetzt I noch 22 Schillinge auf des P und gehen. Der Schrlltling, wie das un- geschlagene Metalscheibchen enannt wird, bisher dich und unregel- mioig, wird dOnn und gleicfm~~iger. Die MUmstltten werden auf 20-30 beschriinkt.

    Uns fMlt beim Ansehen dieser Pfennige (zwischen 726 und 800) auf, daB auf ihnen keine Bildnisse zu sehen sind. Zur Erkl&mng dient uns, daB durch den EinfluO der arabischen Dirhems und der byzantinischen Siibermiinzen einerseits, wie durch das von Papst Leo I I I im Jahre 726 erlassene Verbot der Biiderverehrung andererseits, nur Buchstaben und Zeichen (u.a. die frHnkische Streitaxt - francisca) erscheinen.

    780/81 stellen wir auf einmai eine grundlegende ~ n d e r u n g im Münz- fuB fest : 20 Schilling-Pfennig sind 1 Pfund, wobei 12 Pfeiinige einen Schilling ergeben. (1 Pfund = 20 Schillinae = 20 x 12 Pfennigel 1st es nicht-erstaudich, daB sich diese ~ i n t g l u n g bis heute, 1180 (alko eintausendeiuhundertundachtzig) Jahre - namlich in GroBbrittanien -

  • gebalten hat ? Bei dieser Wahrungsanderung wurde der Pfennig dicker (1,79-2,03 g). Wahrscheinlich muBte das Geld durch erhohtes Silber- angebot aus dem Kalifat aufgewertet werden. Die neuen Pfennige zeigen auch alle ein Kreuz !

    Die Verbreitung der karolingischen Pfennige reicht von der Rhein- mflndung bis Oberitalien. Das Hauptwirtschaftsgebiet des Reiches erstreckte sich aber nur von der Rheinmtîndung biszumheutigen Nord- frankreich. Milnzfunde der Karolingischen Pfennige reichen über Hait- habu bei Schleswig (wichtiger Pclzmarkt) bis Birka (Schweden) und Norwegen. Nachahmungen dieser Mlinztypen stammen z.B. au& aras Birka am Miüarsee sowie aus Pommern (sogen. Hedebybrakteaten) Es mu6 also eine rege Handelsbeziebung mit den skandinavischen Liindm bestanden haben. (Die Miînzstatte Dorestad od. DBrstadt an der Rheinmlindung mit der Bliltezeit untor Ludwig dem Frommen wurde nach Stilrung der nordischen Handelsbeziehungen (Wikinger-Nor- mannen) aufgehoben).

    D i die hcutigen Sammlerpreise selbst für die nicht seltenen Reichs- donare über DM 20.- (bfr. 250.-) und die silbernen Spitzenstucke zwi- schen DM 400.- und 1000.- über 5000.- bis 12.500.- bfr.) liegen, ist dieser Zeitabschnitt zwar ein nteressantes aber auch teures Sammel- gebiet.

    I W. RECHMANN.

    COTISATIONS 1961

    Nous nous faisons un devoir de signaier que plus de 420 membres sont en ordre de cotisation pour 1961, et que bientôt nous commencerons les travaux pr6paratoire.s pour l'étabbement de la liste des membres. Celle-ci comprendra l'indication des adresses et des genres de collection.

    Mais pour ce faire, nous prions aimablement les elques rares retar- dataires qui recevront le présent bunetin muni Rn papi l lon rouge, de bien vouloir verser d'urgence leur cotisation suivant les indications figurant dans le haut de la premiére page.

    BIJDRAGEN 1961

    We aanschouwen het als een plicht U mede t e delen dat reeds meer dm 420 leden in orde zîjn met hun bijdrage voor 1961, en dat we weldra met de voorbereidende werken zullen beginnen voor het opstellen der ledenlijst. Deze laatste zal de aanduiding van de adressen en de aard van verzameling bevatten.

    Om dit te kunnen doen, vragen we de enkele uitzonderlijke achter- blijvers, welke het huidige maandblad uoorzien v a n een rood blaadje ontvangen, ten spoedigste hun bijdrage t e storten volgens de aanwij- tingen welke voorkomen op de eerste bladzijde van dit maandblad.

    MAISON E!lLARTZ COLOGNE

    L a firme Pilartz, de Cologne, nous prie de signaler qu'elle envoi, su r simple demande, à tous les membres collectionneurs d e not re groupement, ses catalogues de vente gratuits.

    (Maison fondée en 1772) 5-7 Kring Street,

    St. Jame's, London, S.W.I. annonce que leur

    PROCHAINE VENTE

    aura lieu le 30-31 mai.

    Collection de pièces rares en or du monde. Environ 700 Lots. - 20 Planches.

    Catalogue 5 N.F., sans frais d'envoi.

    NOUVEAUX MEMBRES

    DE JONGHE, L., 103, Krijgslaan, Burcht : A ~ R . Verz. DESMORTREUX, R., 3 ;~lace -Denis ~ o i s s i u , Pithiviers (Loiret),

    France : Coll. Gén. JANSOONE, M., 139, Langstraat, Borgerhout : Alg. Verz. PINCHET, A., 6, Oogststraat, Stene-Oostende : Alg. Verz. VAN DAMME, A., 12, ave de la Constitution, Ganshoren : Coll. Gén. VAN LEDE, G., 30, Zegemeer, Knokke : Alg. Verz. VANOVERBEKE, R., 78, Chaussée de Londelinsart, Jumet-Haubois :

    Belgique.

    LE COIN DU COLLECTIONNEUR HET WOEKJE VAN DE VERZAMELAAR

    11. .\loens, J., 37, rue de Saiiiriie, \'irgirial, ollre (les picces faiiyaiscs (le 1'293 h iios jours - la pluparl en argcril. I'ieces tics 1:tai.s (I'.\iiii.ri

  • 112 fr. 1849-50, 114 fr. 1850, 20 cts. 1555. Cuivre : 10 cts 1833-47-49-56, T, cts 1532-33-34-41-42-50- 52-55-60.

    Faire offre avec état des pièces e l prix demande. J e puis également offrir de nombreuses pièces belges sn échange. Aanbicderi rnet staat der munten en prijs. Kan veci belgisclle ~ n u n t e n in ruil gevcn.

    EXPOSITION A EUPEN

    a Pa s sans frontiéres r est le titre d'un livre illustrant Aix-la-Cha- pelle, fii&e et Maestricht. . Pays tout en îronti&es n pourrait Ltre le titre d'une exposition numismatique O anisée dans un cadre Iscai. a Les monnaies au VaYs d'Eupen de 174a l9ôO &aLt 1 t h h e . choisi dans les trois derniefi slèclei bouleversés. Cette expositfon s'adressait moins aux numismates qu'A l'historien et au grand public Mais c'est 18 quand mtmc un fait rire de pouvoir rassem6ler dans un rnérne titre des périodes d'histeire autrichiennes, françaises, prusiennes, diemandes et belges.

    Des médailles de la dynastie belge encadraient l'arbre généalogique de nos Rois.

    Le concours des numismates des sections de Gand-Anvers e t d'Aix- la-Chapelle contribua hautement à la réussite de I'cxposition « AIt- Eupen »; celle-ci vi t h certains jours défiler plus de vingt classes d'élèves de la ville !

    L'avcnir nous dira, si cet cffort iiiirnismatique aura éveillé quelque intérêt clans le rang des jeunes.

    Eupen, cn mars 1961. NIARECEXAL, Max.

    TENTOONSTELLING TE EUPEN

    Land zonder grenzen r is de Utcl van ecn boek over Aken, Luik en Maastricht. clLand omringd door enzen r zou kunnen de titel zija van een nurnismatische tentoonste&ng in een lokad k a d e georgani- seerd. De munten in het land van Eupen van 1740 tot 1960 r, was het tema, gekozen voor de laatste drie woelige eeuwen. Deze tentooastellin ras vooral gericht tot de hirtoricus en tot het grote publiek en nie! eozesr tot de muntkunàigen. Maar daar ligt juist het merkwaudige, om onder éénzelfde motiel de Oostenrijkse, Franse, P~isische, Duitse en Belgische periodes sainen t c hrengen.

    Medailles van de belgischc dynastie waren gcplaatsl bij de stamboorn van onze vorsten.

    De medewerking van verzameiaars van de afdelingen Gent, A n - werpen en Aken droeg zeer veel bij tot het welslaqen van de tciltoon- stelling r Alt-Eupen r ; deze mocht zich tells op zekere dagen vcrheugen op het bezoek van meer dan 20 klasscn leerlingen van de stad.

    De toekomst za1 ons leren of deze numlsmatische inspanning vruclzten zal dragen in de rangen van onze jongereii.

    Eupen, inaart 1961. M ~ R E C I I ~ L , Max